Er werd in 2015 een beeld onthuld op de abdijsite Vlierbeek   Zomaar   een   beeld?   Waarom?   Wat   kost   dat   allemaal?   Analoge   vragen   hoort   men   ook   wel   i.v.m.   de   jarenlange   restauratie   van   de O.L.Vrouwekerk   Vlierbeek,   de   abdijgebouwen   en   de   abdijsite   in   het   algemeen.   Men   weet   dat   die   hoognodige   restauratie   van   een prachtig   maar   reeds   erg   verloederd   stuk   cultuurpatrimonium   enkel   mogelijk   is   geworden   dankzij   subsidies   van   de   Vlaamse regering,   de   Provincie   Brabant,   en   de   Stad   Leuven.   Het   initiatief   daartoe   was   een   beslissing   van   de   Kerkfabriek,   eigenaar.   Om   dit verder   concreet   mogelijk   te   maken   werd   een   Restauratiefonds   opgericht.   Maar   daarmee   is   de   cirkel   niet   rond:   een   klein   aantal vrijwilligers   met   een   groot   aantal   schenkers   blijven   werken   om   geld   te   verzamelen.   En   af   en   toe   denken   ze   ook   aan   wat   gedurende bijna 700 jaar benedictijnermonniken daar toch wel hebben uitgevoerd. Het   antwoord   is   simpel:   ze   hebben   gewerkt   en   gebeden.   Ora   et   labora.   Hoe   moest   worden   gebeden   is   op   een   zeer   gedetailleerde wijze   in   de   Regel   van   Benedictus   (6de   eeuw),   voorgeschreven.   Het   koorgebed,   van   metten   over   de   vespers   tot   de   completen,   en over   de   kleine   uren   (priem,   terts,   sext   en   noon)   bepaalde   in   zeven   onderdelen   de   structuur   van   het   dagelijks   leven.   Merkwaardig   is dat   de   monniken   die   fakkel   onveranderd   door   de   eeuwen   heen   hebben   doorgegeven,   tot   op   heden.   Elke   week   werd   alle   150 psalmen   gebeden   of   gezongen,   naast   hymnen,   kantieken,   responsories   en   lezingen.   Benedictus   steekt   bovendien   een   vermanend vingertje   op   voor   wie   dat   teveel   zou   vinden,   waarbij   hij   herinnert   aan   de   voorlopers   van   de   monniken   die   elke   dag   150   psalmen lazen!   We   weten   dat   in   de   vermaarde   abdij   van   Cluny   (begin   Xde   eeuw)   elke   week   240   psalmen   werden   gezongen.   Het   gebed (ora)   was   duidelijk   belangrijker   dan   de   arbeid   (labora).   Het   tijdstip   van   de   stichting   van   de   Vlierbeekabdij   (1127)   luidt   voor   het monnikenleven   een   nieuwe   periode   in.   De   kloosterscholen   waren   reeds   kathedraalscholen   (latere   universiteiten)   geworden.   In   de abdijen richtte men zich steeds meer op het verdiepen van de spiritualiteit. Herinneren   aan   de   Completen,   de   koorzang   waarmee   elke   dag   eindigde   voor   de   “grote   stilte”,   is   een   eerste   poging   geweest   vanuit het    Restauratiefonds    om    het    eens    niet    of    niet    uitsluitend    te    hebben    over    de    financiële    zorgen    voor    de    te    restaureren abdijgebouwen.   Ook   dit   jaar,   voor   de   7de   maal   op   rij,   brengt   in   de   abdijkerk   een   gemengd   koor   de   Gregoriaanse   Completen   in herinnering,   op   de   vooravond   van   O.L.Vrouw-ten-hemel-opneming.   Zoals   in   de   Regel   aangegeven:   elke   dag   dezelfde   drie   psalmen 4,   91   en   134.   Die   psalmen   worden   voorafgegaan   door   een   schuldbelijdenis   en   gevolgd   door   een   kort   responsoriaal   gezang,   een antifoon en de cantiek van Simeon en het Salve Regina. Naast   het   doorgeven   van   de   fakkel   van   de   gebedstructuur   was   essentieel   het   streven   naar   vrede   (PAX).   Niet   het   kunnen   komen   tot     compromissen   moest   worden   nagestreefd.   De   eensgezindheid   in   de   abdijen   veronderstelde   in   de   eerste   plaats   dat   de   vredeswens zou   heersen   in   het   hart   van   elk   lid   van   de   gemeenschap.   Dit   verklaart   dat   boven   vrijwel   alle   abdijpoorten   het   woordje   PAX   is   terug te vinden. Het   kort   herinneren   aan   enkele      van   de   vele   waarden   die   in   de   abdijen   werden   gecultiveerd   laat   toe   terug   te   komen   naar   het   beeld dat   zal   worden   ingehuldigd.   Op   de   sokkel   van   het   beeld   leest   men   het   woord   PAX.   Het   beeld   van   de   monnik   straalt   een   sereen streven   naar   vrede   uit,   naast   nederigheid.   Niet   een   slaafse   nederigheid,   wel   een   zijnskwaliteit   als   antipode   van   zelfoverschatting. Zoals    de    kunstenaar,    Rik    Van    Schil,    het    beeld    heeft    ontworpen    verwijst    het    dus    niet    naar    één    of    andere    vrome,    heilige,      geëxalteerde, mystieke of vrolijke monnik. We zijn geneigd te stellen dat het concept monnik in dit beeld gestalte krijgt. Mark Debrock, lid van het Restauratiefonds Vlierbeek (oktober 2015)
Abdij van Vlierbeek
d DE MONNIK
  Er   werd   in   2015   een   beeld   onthuld   op de abdijsite Vlierbeek   Zomaar    een    beeld?    Waarom?    Wat    kost    dat    allemaal?   Analoge vragen   hoort   men   ook   wel   i.v.m.   de   jarenlange   restauratie   van   de O.L.Vrouwekerk   Vlierbeek,   de   abdijgebouwen   en   de   abdijsite   in   het algemeen.    Men    weet    dat    die    hoognodige    restauratie    van    een prachtig   maar   reeds   erg   verloederd   stuk   cultuurpatrimonium   enkel mogelijk   is   geworden   dankzij   subsidies   van   de   Vlaamse   regering, de   Provincie   Brabant,   en   de   Stad   Leuven.   Het   initiatief   daartoe   was een    beslissing    van    de    Kerkfabriek,    eigenaar.    Om    dit    verder concreet   mogelijk   te   maken   werd   een   Restauratiefonds   opgericht. Maar   daarmee   is   de   cirkel   niet   rond:   een   klein   aantal   vrijwilligers met    een    groot    aantal    schenkers    blijven    werken    om    geld    te verzamelen.   En   af   en   toe   denken   ze   ook   aan   wat   gedurende   bijna 700 jaar benedictijnermonniken daar toch wel hebben uitgevoerd. Het   antwoord   is   simpel:   ze   hebben   gewerkt   en   gebeden.   Ora   et labora.   Hoe   moest   worden   gebeden   is   op   een   zeer   gedetailleerde wijze   in   de   Regel   van   Benedictus   (6de   eeuw),   voorgeschreven.   Het koorgebed,   van   metten   over   de   vespers   tot   de   completen,   en   over de    kleine    uren    (priem,    terts,    sext    en    noon)    bepaalde    in    zeven onderdelen   de   structuur   van   het   dagelijks   leven.   Merkwaardig   is   dat de   monniken   die   fakkel   onveranderd   door   de   eeuwen   heen   hebben doorgegeven,    tot    op    heden.    Elke    week    werd    alle    150    psalmen gebeden   of   gezongen,   naast   hymnen,   kantieken,   responsories   en lezingen.   Benedictus   steekt   bovendien   een   vermanend   vingertje   op voor    wie    dat    teveel    zou    vinden,    waarbij    hij    herinnert    aan    de voorlopers   van   de   monniken   die   elke   dag   150   psalmen   lazen!   We weten   dat   in   de   vermaarde   abdij   van   Cluny   (begin   Xde   eeuw)   elke week    240    psalmen    werden    gezongen.    Het    gebed    (ora)    was duidelijk   belangrijker   dan   de   arbeid   (labora).   Het   tijdstip   van   de stichting   van   de   Vlierbeekabdij   (1127)   luidt   voor   het   monnikenleven een     nieuwe     periode     in.     De     kloosterscholen     waren     reeds kathedraalscholen   (latere   universiteiten)   geworden.   In   de   abdijen richtte men zich steeds meer op het verdiepen van de spiritualiteit. Herinneren   aan   de   Completen,   de   koorzang   waarmee   elke   dag eindigde   voor   de   “grote   stilte”,   is   een   eerste   poging   geweest   vanuit het   Restauratiefonds   om   het   eens   niet   of   niet   uitsluitend   te   hebben over   de   financiële   zorgen   voor   de   te   restaureren   abdijgebouwen. Ook   dit   jaar,   voor   de   7de   maal   op   rij,   brengt   in   de   abdijkerk   een gemengd   koor   de   Gregoriaanse   Completen   in   herinnering,   op   de vooravond   van   O.L.Vrouw-ten-hemel-opneming.   Zoals   in   de   Regel aangegeven:   elke   dag   dezelfde   drie   psalmen   4,   91   en   134.   Die psalmen    worden    voorafgegaan    door    een    schuldbelijdenis    en gevolgd   door   een   kort   responsoriaal   gezang,   een   antifoon   en   de cantiek van Simeon en het Salve Regina. Naast   het   doorgeven   van   de   fakkel   van   de   gebedstructuur   was essentieel   het   streven   naar   vrede   (PAX).   Niet   het   kunnen   komen   tot     compromissen   moest   worden   nagestreefd.   De   eensgezindheid   in de   abdijen   veronderstelde   in   de   eerste   plaats   dat   de   vredeswens zou    heersen    in    het    hart    van    elk    lid    van    de    gemeenschap.    Dit verklaart   dat   boven   vrijwel   alle   abdijpoorten   het   woordje   PAX   is terug te vinden. Het   kort   herinneren   aan   enkele      van   de   vele   waarden   die   in   de abdijen   werden   gecultiveerd   laat   toe   terug   te   komen   naar   het   beeld dat   zal   worden   ingehuldigd.   Op   de   sokkel   van   het   beeld   leest   men het    woord    PAX.    Het    beeld    van    de    monnik    straalt    een    sereen streven    naar    vrede    uit,    naast    nederigheid.    Niet    een    slaafse nederigheid,       wel       een       zijnskwaliteit       als       antipode       van zelfoverschatting.   Zoals   de   kunstenaar,   Rik   Van   Schil,   het   beeld heeft   ontworpen   verwijst   het   dus   niet   naar   één   of   andere   vrome, heilige,      geëxalteerde,   mystieke   of   vrolijke   monnik.   We   zijn   geneigd te stellen dat het concept monnik in dit beeld gestalte krijgt. Mark    Debrock,    lid    van    het    Restauratiefonds    Vlierbeek    (oktober 2015)
Abdij van Vlierbeek